USG czy rezonans magnetyczny – kiedy wystarczy USG, a kiedy potrzebny jest rezonans?
Pacjent z problemem ortopedycznym, jak ból stawu, uraz czy ograniczenie ruchomości często zastanawia się od czego zacząć diagnostykę – czy wystarczy USG ortopedyczne, czy potrzebny będzie rezonans magnetyczny?
Oba badania należą do kategorii diagnostyki obrazowej, ale nie pokazują dokładnie tego samego. Wybór badania powinien zależeć przede wszystkim od rodzaju dolegliwości, miejsca występowania problemu oraz podejrzenia lekarza. Co ciekawe nie zawsze bardziej zaawansowane badanie oznacza lepszą diagnostykę. W wielu przypadkach USG pozwala szybko ocenić przyczynę dolegliwości i jest wystarczającym pierwszym badaniem. Nie bez znaczenia jest również różnica w cenie badania. USG jest również badaniem łatwiej dostępnym i zwykle znacznie tańszym niż rezonans magnetyczny.
Rezonans magnetyczny
USG i rezonans magnetyczny – czym różnią się te badania?
USG (ultrasonografia) wykorzystuje fale ultradźwiękowe do uzyskania obrazu badanych tkanek. Jest badaniem nieinwazyjnym, nie wykorzystuje promieniowania jonizującego i pozwala na ocenę tkanek miękkich w czasie rzeczywistym. Rezonans magnetyczny (MRI) wykorzystuje pole magnetyczne i fale radiowe. Pozwala uzyskać bardzo szczegółowe obrazy wielu struktur znajdujących się wewnątrz organizmu. Nie oznacza to jednak, że rezonans powinien być wykonywany zawsze, gdy pojawia się ból.
Kiedy USG może być dobrym pierwszym badaniem?
USG
USG jest szczególnie przydatne w diagnostyce wielu problemów dotyczących tkanek miękkich, mięśni, ścięgien i części struktur stawowych. Badanie może być pomocne między innymi przy:
- bólu po urazie
- podejrzeniu uszkodzenia ścięgna
- dolegliwościach mięśniowych
- obrzęku
- podejrzeniu płynu w stawie
- zmianach w obrębie tkanek miękkich
- przewlekłym bólu stawu
- podejrzeniu zapalenia w obrębie tkanek miękkich.
USG pozwala lekarzowi reagować na to, co widzi w trakcie badania. Jeśli podczas oceny jednej struktury zauważy coś, co wymaga dokładniejszego sprawdzenia, może od razu skierować głowicę na sąsiedni obszar i ocenić dodatkowe struktury. Może również obserwować ich zachowanie podczas ruchu. W rezonansie zakres badania i uzyskiwane obrazy są związane z wcześniej zaplanowanym protokołem badania. Nie daje on takiej samej możliwości bieżącego, interaktywnego rozszerzania oceny jak USG. W Rehmedicon specjaliści ortopedzi wykonują między innymi USG kolana, barku, stawu skokowego, stopy oraz ręki i nadgarstka.
Kiedy lekarz może zdecydować o rezonansie?
Rezonans magnetyczny
W czasie konsultacji lub po badaniu USG lekarz może uznać, iż wyniki badania ultrasonograficznego nie pozwalają na postawienie jednoznacznej diagnozy. Rezonans magnetyczny może być potrzebny do dokładniejszej oceny struktur, których USG nie pozwala wystarczająco dobrze zobrazować. Może być stosowany między innymi w diagnostyce:
- uszkodzeń więzadeł, których ocena w USG jest ograniczona
- łąkotek
- chrząstki
- głębiej położonych struktur stawu
- bardziej złożonych urazów
- zmian w obrębie kręgosłupa
- przypadków, w których wcześniejsze badania nie dały wystarczającej odpowiedzi.
Czy przed rezonansem zawsze trzeba zrobić USG?
Nie ma jednej uniwersalnej kolejności wykonywania badań dla każdego pacjenta. W niektórych sytuacjach lekarz może rozpocząć diagnostykę od USG. W innych, na podstawie objawów i badania fizykalnego, może od razu uznać, że potrzebny jest rezonans lub inne badanie obrazowe. Dlatego zanim zdecydujemy się na wybór między USG a rezonansem najlepiej zacząć od konsultacji lekarskiej. Dzięki temu unikniemy sytuacji, że zrobiliśmy na własną rękę najpierw USG, a ostatecznie musieliśmy zrobić również rezonans, albo zrobiliśmy drogi rezonans, a wystarczyło zrobić samo USG. Podczas konsultacji lekarz weźmie pod uwagę różne okoliczności i na tej podstawie zaleci wykonanie konkretnego badania. Najczęściej bierze pod uwagę:
- miejsce i charakter bólu
- czas trwania objawów
- przebyty uraz
- ograniczenie ruchomości
- wyniki wcześniejszych badań
- wiek i aktywność pacjenta.
Czy można wykonać USG bez skierowania?
W przypadku prywatnego USG ortopedycznego skierowanie nie jest wymagane. W Rehmedicon wykonujemy badania USG poszczególnych stawów i kończyn, a czas oczekiwania na wizytę u ortopedy to 1-3 dni. Jeżeli pacjent wykonywał wcześniej RTG, USG lub rezonans, warto zabrać wyniki na konsultację. Porównanie wcześniejszych badań z aktualnym stanem pacjenta może pomóc lekarzowi w ocenie problemu.
USG czy rezonans – co wybrać?
Najważniejsze jest nie to, które badanie jest „lepsze”, ale które badanie odpowiada na konkretne pytanie diagnostyczne. Natomiast warto znać konkretne zalety obu badań:
USG – najważniejsze zalety
- Badanie dynamiczne – możliwość obserwowania tkanek podczas ruchu.
- Ocena w czasie rzeczywistym – lekarz może na bieżąco zmieniać ustawienie głowicy i zakres badania.
- Elastyczny zakres badania – jeśli pojawi się potrzeba, można od razu ocenić dodatkowe struktury.
- Dobra ocena tkanek miękkich – m.in. ścięgien, mięśni, więzadeł i kaletek.
- Możliwość porównania obu stron – np. chorej i zdrowej kończyny.
- Brak promieniowania jonizującego, krótki czas badania i możliwość jego powtarzania.
Rezonans magnetyczny – najważniejsze zalety
- Bardzo dobra ocena struktur głęboko położonych oraz wnętrza stawów i szpiku kostnego, do których USG ma ograniczony dostęp
- Dobra ocena struktur wewnątrz stawów – np. łąkotek, chrząstki stawowej czy więzadeł.
- Dokładna ocena kości i szpiku kostnego, w tym zmian niewidocznych w zwykłym RTG.
- Możliwość uzyskania szczegółowego obrazu w wielu płaszczyznach, bez konieczności wykonywania dodatkowych ekspozycji.
- Szeroki zakres diagnostyczny – rezonans może być szczególnie przydatny, gdy potrzebna jest kompleksowa ocena większego obszaru anatomicznego.
- Brak promieniowania rentgenowskiego – rezonans wykorzystuje pole magnetyczne i fale radiowe.
Oba badania mają zatem swoje mocne strony, a najlepszym punktem wyjścia jest więc właściwy dobór badania do pacjenta, a nie wybór badania na własną rękę.
